موظف به قضاى نمازهاى فوت شده در ايّام حيض نيست ، ولى روزه‌هاى فوت شده را بايد قضا كند . اين نيز با قياس قابل توجيه نيست . « 1 » مثالهاى ديگرى از اين قبيل نيز در روايات ديگر ذكر شده است . « 2 » به اين ترتيب امام نشان داد كه استفاده از قياس چگونه فقيه را به آرا و فتاوائى بر ضد احكام ثابت و مسلّم اسلامى وامىدارد . اين روايت را موفّق مكى در مناقب ابو حنيفه بگونه‌اى نقل كرده كه گويا مناظره ميان ابو حنيفه و امام باقر عليه السّلام روى داده نه امام صادق عليه السّلام . ضمنا چنين به نظر مىرسد كه ابو حنيفه اين مثالها را براى امام باقر عليه السّلام زده و در برابر اعتراض امام ، مىخواهد نشان دهد كه او قياس را قبول ندارد . « 3 » امام ، اصحاب خويش را از مجالست با اهل رأى ، به صورتى كه تحت تأثير آنان قرار گيرند ، بازمىداشت . « 4 » چنان كه در زمينهء محكوم كردن عمل به قياس ، روايات زيادى از امام نقل شده « 5 » و آن حضرت نگرانى شديد خود را از كسانى كه از ايشان حديث نقل كرده و به قياس عمل مىكردند هرگز پنهان نمىداشت . داود بن سرحان مىگويد : از امام صادق عليه السّلام شنيدم كه مىفرمود : إنّى لأحدّث الرجل بالحديث و أنهاه عن الجدال و المراء فى دين اللّه و أنهاه عن القياس ، فيخرج من عندي فيتأوّل حديثى على غير تأويله . « 6 » گاهى حديثى بر كسى مىگويم و او را از جدال و مراء در دين خدا و قياس نهى مىكنم . او پس از آن كه از پيش من بيرون مىرود سخن مرا بر خلاف منظورم تأويل مىكند . به يقين اگر امام صادق عليه السّلام با اين قاطعيت در برابر قياس و طرفداران و مبتكرين آن نمىايستاد ، فقه شيعه كه در عراق فاصله چندانى با اصحاب رأى نداشت ، از آن متأثر شده و اصالت خود را از دست مىداد . اما به عكس ، مىبينيم كه چگونه فقهاى

--> ( 1 ) . نك : الموفقيات ، صص 76 - 77 ؛ شرح الاخبار ، ج 3 ( 2 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 30 ؛ الاحتجاج ، ص 196 ؛ وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 471 ( 3 ) . نك : الامام ابو حنيفه ، ص 69 ( 4 ) . المحاسن ، ص 205 ، حديث 356 ؛ وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 16 ( 5 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، صص 29 - 23 ؛ الكافى ، ج 1 ، ص 58 ؛ علل الشرايع ، ج 1 ، صص 83 - 81 ؛ رجال كشى ، صص 189 و 164 - 163 ( 6 ) . رجال كشى ، صص 170 ، 139 - 138